X
تبلیغات
مقالات پزشکی - سنگ کلیه کلسیمی

در 30 سال گذشته ميزان شيوع سنگهاي ادراي
رو به فزوني بوده است. يازده درصد مردان و 6 درصد زنان تا سن 70 سالگي مبتلا به
سنگ ادراري خواهند شد. ميزان شيوع سنگ ادراري در سفيد پوستان سه برابر سياه پوستان
است. حدود 80 درصد سنگهاي کليه از اگزالات کلسيم و تعداد اندکي از فسفات کلسيم
تشکيل شده اند. يعني شايعترين سنگ ادراري، سنگهاي کلسيمي و شايعترين آنها اگزالات
کلسيم است. براي تشخيص جنس سنگ بايد آنرا تجزيه شيميائي کرد. بعد از اولين حمله
سنگ ادراري خطر عود در 5 سال 40 درصد و در 20 سال 75 درصد است. هزينه بستري در
بيمارستان، جراحي و از دست دادن کار در آمريکا بعلت سنگ ادراري، سالانه 5 بيليون
دلار است. در بيمارانيکه دچار سنگ کليوي مي شوند، ميزان نارسائي کليه و فشارخون
بيشتر است. اگر بررسي کنيم، براي تشکيل بيشتر سنگهاي کلسيمي علتي پيدا خواهيم کرد.
لازمه پيشگيري از تشکيل سنگ کلسيمي، مشخص ساختن علت آن است.



علت تشکيل سنگهاي کلسيمي



اگر ميزان املاح ادراري مثل اگزالات در
ادرار به مقداري برسد که ديگر قابل حل در ادرار نباشد، سبب کريستالزه شدن آن و
تشکيل سنگ خواهد شد. اگر ما بيائيم به يک ليوان آب با قاشق شکر اضافه کنيم، شکر در
ابتدا محلول در آب خواهد بود، ولي زماني مي رسد که ديگر شکر در آن ميزان آب غير
محلول شده و بصورت کريستال در مي آيد، از اين فرايند در توليد نبات استفاده مي
شود. اگر ما بخواهيم مقادير بيشتري شکر در آب حل شود، بايد ميزان آب را زياد کنيم
يعني شکر را از حالت اشباع شدن درآوريم. اگر ميزان اگزالات ادرار زياد شود و يا
ميزان حجم ادرار کاهش يابد، به نقطه اي مي رسد که ديگر اگزالات غير محلول بوده و
رسوب مي کند. اشباع ادرار از اگزالات کلسيم ربطي به
pH ادرار ندارد ولي فسفات کلسيم در pH ما بين 7-6 زودتر به حالت اشباع مي
رسد. از اين مکانيسم مي توان استفاده کرد و با افزايش دادن
pH ادرار، به بيمارانيکه داراي سنگ
فسفات کلسيمي هستند کمک کرد که کمتر سنگ بسازند.



البته موضوع سنگ سازي به اين سادگي نيست.
ادرار حاوي موادي هستند که تعدادي از آنها سنگ سازي را مهار کرده و تعدادي ديگر
سنگ سازي را تسريع مي کنند. مهمترين ماده اي که در ادرار سبب مهار سنگ سازي مي
شود، سيترات است. با توضيحاتي که در فوق داده شد، مشخص مي شود هرگاه ميزان
اگزالات، کلسيم و حجم ادرار از حالت تعادل خارج شود، ادرار از اگزالات کلسيم اشباع
شده و اگزالات کلسيم رسوب خواهد کرد. شايعترين علت متابوليک در بيمارانيکه داراي
سنگهاي کلسيمي هستند، دفع بيش از حد کلسيم از طريق ادرار است. ميزان دفع کلسيم در
24 ساعت از راه ادرار در اين افراد بيشتر از افراد عادي است. اين بيماران ميزان
بيشتري از کلسيم از روده جذب مي کنند ولي ميزان کلسيم خون آنها طبيعي است، علتش
اين است که بلافاصله پس از جذب کلسيم از روده، آن از طريق کليه ها دفع مي شود. اين
افراد اگر کلسيم کمتر مصرف کنند (از طريق رژيم غذائي) باز ميزان کلسيم دفع شده از
طريق ادرار بيشتر از ميزان کلسيم مصرفي خواهد بود. اين کلسيم زيادي از استخوانها
برداشت شده و دفع مي شود. اين افراد حتي اگر غذاي فاقد کلسيم مصرف کنند، مثلا فقط
قند مصرف کنند، باز کلسيم ادرار به ميزان زيادي بالا خواهد بود. علاوه از آن
افراديکه دچار سنگ کلسيمي مي شوند، ميزان دفع اگزالات از ادرار آنها بطور متوسط
افزايش مي يابد. يعني اين بيماران بيشتر از افراد عادي از راه ادرار اگزالات دفع
مي کنند. بيماران مبتلا به سنگ اگزالات کلسيم اگر ويتامين
C و يا مواد پروتئيني مصرف کنند،
اگزالات ادرار آنها زياد مي شود. موضوع مهم اين است که بيماراني مبتلا به سنگ اگزالات
کلسيمي، نبايد مصرف کلسيم را محدود کنند، مثلا لبنيات نخورند. براي تشکيل سنگ اگزالات
کلسيمي، وجود اگزالات در ادرار 15 برابر اهميت بيشتري از کلسيم ادرار دارد.
اگزالات اگر در روده آزاد بماند جذب شده و از راه کليه دفع مي شود، ولي اگر همزمان
با اگزالات، کلسيم نيز در روده ها باشد، کلسيم به اگزالات چسبيده و سبب دفع آن مي
شود و از جذب اگزالات جلوگيري مي کند. در حقيقت افراديکه داراي سنگ اگزالات کلسيمي
هستند، اگر کلسيم مصرف نکنند، ميزان تشکيل سنگ در آنها افزايش مي يابد.



سيترات در ادرار به کلسيم متصل شده و سبب
مي شود که کلسيم به حالت اشباع نرسد و از رسوب آن جلوگيري مي کند. در افراديکه
ميزان سيترات ادرار آنها اندک است، خطر تشکيل سنگهاي کلسيمي بيشتر مي شود. کاهش
پتاسيم خون و مصرف بعضي از داروها مثل
Topiramate سبب کاهش سيترات ادرار مي شود. از
طرف ديگر اگر ميزان اسيد اوريک ادرار زياد شود، سبب تسريع در تشکيل سنگ اگزالات
کلسيمي مي شود، اسيد اوريک قابليت حلاليت اگزالات کلسيم را کاهش مي دهد. مواد
غذائي پروتئيني منشاء اسيد اوريک ادرار هستند. ما براي پيشگيري از تشکيل سنگهاي
کلسيمي بايد علت آن را پيدا کنيم و توسط بررسيهاي دقيق مي توان علت را پيدا کرد.



مهمترين علل تشکيل سنگهاي کلسيمي به قرار
زير هستند:



علل طبي و جراحي



  • بيماريهاي روده اي مثل اسهال مزمن و
    سوء جذب
  • جراحي روده مثل برداشتن قسمتي از
    روده باريک
  • بيماري سارکوئيدوز
  • نقرس
  • شکستگي استخوان
  • عدم حرکت طولاني مدت
  • پرکاري تيروئيد
  • اختلالات مادرزادي کليه ها


مصرف دارو: مصرف بعضي از داروها ممکن است
منجر به تشکيل سنگهاي کلسيمي شود، مهمترين اين داروها عبارتند از:



  • توپيرامات
  • مکملهاي کلسيمي
  • مصرف مواد قليائي
  • ويتامين D


شغل و محيط: در بعضي از مشاغل ميزان از
دست دادن آب بدن چندين برابر شغلهاي ديگر است



  • کار يدي در زير نور آفتاب
  • آب و هواي گرم


عوامل رژيم غذائي



  • مصرف اگزالات بيش از حد (آجيل،
    اسفناج، ويتامين
    C )
  • مصرف نمک بيش از حد: فست فودها و
    تعدادي از مواد غذائي کنسرو شده حاوي مقادير زيادي نمک هستند.
  • اختلال در خوردن، مثل استفراغ طولاني
    مدت و استفاده از مسهلها
  • رژيم غذائي قدرتي، مثل استفاده
    ورزشکاران از مقادير زياد پروتئين و کالري


عوامل ارثي: اگر بستگان درجه يک داراي
سابقه سنگ ادراري باشند، احتمال تشکيل سنگ ادراري در ساير افراد خانواده بيشتر
است.



براي پيشگيري از عود سنگهاي کلسيمي اقدامات
زير کمک کننده هستند:



  • مصرف مايعات: مايعات زياد سبب مي
    شود که اگزالات کلسيم به نقطع اشباع نرسد. حداقال ميزان ادرار روزانه بايد 2
    ليتر باشد. بسته به جنس، سن، محيط و فعاليت بدني ميزان آب مصرفي براي توليد
    حداقل 2 ليتر ادرار در روز متغي خواهد بود.
  • مصرف سديم حتما بايد محدود شود،
    ميزان مجاز 100 ميلي مول در روز است. از طرف ديگر بهتر است ميزان مصرف
    پروتئين نيز کمتر از يک گرم به ازاي هر کيلوگرم وزن بدن باشد.
  • حداقل بايد در روز 1000-800 ميلي
    گرم کلسيم مصرف شود تا هم تراکم استخوانها برقرار باشد و هم ميزان اگزالات
    ادرار کاهش يابد.
  • تجويز روزانه 50-25 ميلي گرم
    هيدروکلروتيازيد ميزان ترشح کلسيم از ادرار را کم مي کند.
  • مصرف مواد قليائي حاوي پتاسيم از
    رشد کريستالهاي کلسيم جلوگيري مي کند. براي اينکار سيترات پتاسيم به ميزان 20
    ميلي اکي والان در روز تجويز مي شود.
  • تجويز آلوپورينول به ميزان 300-100
    ميلي گرم در روز با کاهش اسيد اوريک ادرار، حلاليت نمکهاي کلسيمي را افزايش
    مي دهد.


بطور خلاصه:



  • سنگهاي کلسيمي شايعترين سنگهاي
    ادراري هستند.
  • بايد توسط بررسيهائي علت سنگ سازي
    مشخص شود.
  • احتمال عود وجود دارد و نسبتا زياد
    است
  • افراديکه داراي سنگ کليه بوده اند،
    نبايد منتظر درد شوند، اين افراد بايد هر شش ماه از نظر وجود سنگ کليه بررسي
    شوند.
  • بهتر است سنگ در داخل کليه تشخيص
    داده شود. اگر سنگ از کليه خارج شود هم سبب ايجاد درد شديد مي شود و هم اينکه
    معمولا با اقدامات ساده قابل درمان نيست و نياز به اقدامات تهاجمي و هزينه
    زياد دارد.
  • با رعايت اقداماتي مي توان از عود
    سنگهاي ادراري به مقدار زيادي کاست.
  • بيماران مبتلا به سنگهاي کلسيمي
    نياز به محدود ساختن کلسيم رژيم غذائي ندارند ولي اگر بخواهند از کلسيم به
    شکل مکمل استفاده کنند، بايد با پزشک مشورت کنند.
  • مصرف اگزالات بايد به کمتر از 100
    ميلي گرم در روز محدود شود. مواد غذائي که ميزان اگزالات آنها زياد است به
    قرار زير هستند:
    • اسفناج
    • ريواس
    • سبوس گندم
    • شکلات
    • چغندر
    • آجيل
    • حبوبات



موضوعات مرتبط: کلیه و مجاری ادراری
برچسب‌ها: کلیه و مجاری ادراری

تاريخ : جمعه بیست و چهارم آذر 1391 | 18:9 | نویسنده : سعید |
.: Weblog Themes By BlackSkin :.